Osiedle fabryczne „Częstochowianki”
Na teren dawnego osiedla fabrycznego wchodzimy od ulicy Bardowskiego, od strony wiaduktu nad torami kolejowymi. Tu tradycja lokuje karczmę z 1791 r., od której nazwę wzięła dzielnica Ostatni Grosz. Pierwsze budynki osiedla wzniesione zostały w połowie lat 80. XIX wieku wraz z zabudowaniami fabryki „Błeszno” na terenie Ostatniego Grosza (przy torach Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej). W 1888 r. stały tu już trzy bloki mieszkalne z kamienia wapiennego i cegły, kryte dachówką i podpiwniczone. Ich budowa kosztowała właściciela fabryki 100 tysięcy rubli. Obok wzniesiono osiem drewnianych, krytych papą, domów dla robotników.
Doktor Władysław Biegański, który ok. 1888 r. oglądał te mieszkania, określił je jako „wzorowe pod wieloma względami”. Dom drewniany składał się z ośmiu mieszkań jednoizbowych, w izbie o powierzchni 36 m², wysokości 3 m (otynkowanej
i pobielonej wewnątrz) znajdował się piec i kuchenka. Na terenie osiedla były trzy studnie (dwie przy domach robotniczych i jedna przy domach kadry technicznej).
W 1888 r. dobudowano jeszcze jeden dom murowany o szesnastu izbach.
W czterech domach wzniesionych z kamienia znajdowały się mieszkania dwu-, trzy-, i czteropokojowe. Mieszkali w nich inżynierowie i urzędnicy fabryki wyrobów jutowych „Błeszno”, a od 1900 r. (po zmianie właściciela) Towarzystwa Przędzalniczego „La Czenstochovienne” („Częstochowianka”).
Swoje mieszkanie miał także lekarz fabryki, osady fabrycznej i osiedla podmiejskiego Ostatni Grosz, Kazimierz Łokczewski. Skład narodowościowy osób, które tu mieszkały był różny: żyli obok siebie Polacy, Niemcy i Francuzi – urzędnicy i członkowie wyższej i średniej kadry technicznej fabryki. W osiedlu toczyło się życie kulturalne, odbywały się wieczory towarzyskie i muzyczne. Koncerty najczęściej miały miejsce w domu Lechowskich, gdzie troje członków rodziny, żona i dwóch synów, grało na pianinie, wiolonczeli i skrzypcach. Bywał na nich znany kompozytor częstochowski Edward Mąkosza.
Był też czas na sport i rekreację: w osiedlu znajdował się kort tenisowy, a zimą lodowisko, działała „międzynarodowa” drużyna piłkarska. Do jednego z budynków (numer 3) dobudowane było atelier fotograficzne urzędnika fabryki Kazimierza Lechowskiego, który od 1908 r. dokumentował życie osiedla. Do czasów obecnych nie zachowały się drewniane domy robotnicze, przetrwały cztery domy murowane.
Tekst: Juliusz Sętowski
Fotografie z archiwum Tadeusza Lechowskiego
i Marka Fiszera
Źródło: http://cgk.czestochowa.pl/page/2554,aktualnosci.html?id=8493
Brak komentarzy:
Prześlij komentarz