Według Spisu. Aleksander Radłowski. ,,Chałupnicy - Tkacze wsi Kamienica Polska”

 Według Spisu. Aleksander Radłowski. ,,Chałupnicy - Tkacze wsi Kamienica Polska”

Dziś Kamienica Polska obejmuje teren 767,38 ha. Sama wioska posiada 282 domy i liczy 2273 mieszkańców w czym 1076 mężczyzn i 1197 kobiet; według wyznania katolików jest 2248 i żydów 25. Głowy rodzin przy spisie ludności podały jako główne źródło utrzymania płynące z: rolnictwa 26, górnictwa 52, tkactwa 192, kowalstwa 4, stolarstwa 10, ciesielstwa 3, murarstwa 4, szewstwa 7, krawiectwa 3, fryzjerstwa 2, robotnicy zwykli 40, urzędnicy 7, wolne zawody 4. Ogółem 370 [...] Umiejętność tkania i zawód tkacki wśród tkaczy chałupników w Kamienicy Polskiej przechodzi przeważnie z ojca na syna i z matki na córkę, ciągnąc się prawdopodobnie od samych początków przybycia kolonistów, o czym świadczą poniższe dane a mianowicie: w 95 rodzinach ojciec i matka zajmowali się tkactwem w 7 tylko matka zajmowała się tkactwem w 1 tylko ojciec zajmował się tkactwem i 39 zaledwie rodzice zajmowali się gospodarstwem domowym, co prawdopodobnie połączone było z pomocą tą lub inną w tkactwie.

Praca na warsztacie tkackim p.Dojwa lata 70-te i p. Sitek 2013r w Muzeum Regionalnym w Kamienicy Polskiej Stół do drukowania ,,parasolówki " Zbiory Muzeum Regionalnego w Kamienicy Polskiej.

Małżeństwa są zawierane między osobami zamieszkałymi przeważnie w Kamienicy Polskiej i napływowego elementu z innych wsi jest bardzo niewiele, gdyż na 142 chałupników: 81 małżeństw oboje małżonkowie urodzili się w Kamienicy Polskiej 22 mąż urodził się w Kamienicy Polskiej 19 żona urodziła się w Kamienicy Polskiej 10 kawalerów, względnie panien, pochodzą z Kamienicy Polskiej, a zaledwie 10 małżeństw pochodzi spoza Kamienicy Polskiej. Chałupnicy-tkacze pracują od lat najmłodszych do późnego wieku i czę-stokroć można widzieć sędziwych starców zajmujących się po całych dniach pracą; [...]

Centralne Muzeum Włókiennictwa w Łodzi.Krosno tkackie w zbiorach muzeum pozyskane z terenu Kamienicy Polskiej w okresie miedzywojennym datowane na ok 1900r od przodków mieszkańca p.Włodzimierza Galla.

II Produkcja i zbyt
Zamożniejsi nakładcy nabywają przędzę do wyrobu tkanin w częstochowskiej przędzalni bawełny bądź to farbowaną, bądź też czystą, białą; w ostatnim wypadku, dają do farbowania na odpowiedni kolor do farbiarni w Częstochowie; mniejsi nakładcy lub też tkacze, produkują na swój rachunek, nabywają przędzę gotową od składników w Częstochowie. Transport nabytej przędzy do Kamienicy Polskiej odbywa się furmankami, autobusami lub koleją, jeśli chodzi o większe transporty, i tu na miejscu przerabiają ją we własnym zakresie przy pomocy snowaczy, snując osnowę, układając nici w desenie, zależnie od wymagań tynku. Tak gotowaą już osnowę, ułożoną według pewnego wzoru (mustru) i określonej długości, wydają chałupni-kom wraz z odpowiednią ilością przędzy na wątek. Do obowiązku tkacza-chałupnika po otrzymaniu osnowy należy już tylko wkręcić ją na wałek warsztatu, założyć tak zwane „wcinki" albo „lajsy" (kijki), następnie związać z poprzednią osnową, przewlec przez „gisery" nicielnicę (płochę), dalej wyczesać szlichtą tj. krochmalem (mąka pszenna z wodą), przeciągnąć szczotkami umaczanymi w tłuszczu (łoju przeważnie) i osnowa jest gotowa do tkania. *wg danych Urzędu Gmin. sporządzonego na podstawie spisu ludności w r.1931. Za: „Ziemia Częstochowska", t. II, Częstochowa 1938, s. 80 — 84.

p.Józef Neugebauer przy krośnie tkackim pochodzący z Kamienicy Polskiej mieszkaniec Huta Stara A .Lata 60-te.Zbiory Muzeum Regionalnego w Kamienicy Polskiej

Skróty zaznaczone kropkami w nawiasach pochodzą od redakcji „Korzeni". Przypomnijmy, że artykuł A. Radłowskiego powstał na podstawie ankiety przedstawionej (i zatwierdzonej) w kwietniu 1932 r. członkom sekcji chałupniczej Towarzystwa Popierania Kultury Regionalnej w Częstochowie. Ankietę przeprowadzono siłami 2 spisowych w dn. 21-24 listopada 1932 r. Wypełniono w sumie 149 ankiet, do opracowania zakwalifikowano dane z 142 ankiet. Określono w nich m.in. wiek chąlupników (w rozbiciu na 7 przedziałów wiekowych), ilość lat pracy, ilość dzieci na utrzymaniu, ilość krosien, warunki mieszkaniowe, płace itp. Praca na ręcznym warsztacie wymagała wysiłku fizycznego (tkacz ma zajęte pracą obie ręce i obie nogi) oraz skupienia. W minutę pracy tkacz wykonywał 44 uderzenia w celu przerzucenia czółenka, tyle samo uderzeń ladą i obu nogami, co daje łącznie 132 uderzenia. Na uzyskanie 14 m. tkaniny potrzebnych było ponad 110 tysięcy uderzeń (ruchów). Źródło: Kwartalnik ,,Korzenie” nr80, R.: XXI, 1/2000