Kwestionariusz dotyczący Gminy wiejskiej Kamienica Polska.

 Kwestionariusz dotyczący Gminy wiejskiej Kamienica Polska.

1. Gmina powstała przed 1863 r. (dokładnej daty ustalić nie można), posiada 4 sołectwa a mianowicie: Kamienica Polska, Osiny, Wanaty i Zawada oraz Pustkowie Osińskie, Zawada -osada pokarczemna, Zawada — osada młynarska i Osada fabryczna Klepaczka [dopisek ołówkiem: należy do Kam. P.]
2. W roku 1921 wyłączono z gminy tutejszej gminę Poczesna
3. Przed rokiem 1867 gmina należała do powiatu wieluńskiego
4. Ogólny obszar gminy wynosi 1927, 55 ha, w tym: gruntów ornych 804,57 ha, ogrody warzywne i owocowe 6.78, łąki 231,75 ha, pastwiska 246,30, lasy 227.49, nieużytki 396 (przeważnie hołdy po wydobywaniu rudy żelaznej), drogi i rzeki 14,66 ha [dopisek ołów-kiem: obszar podatkowy 1767 ha]

Wychowankowie ochronki wraz z opiekunką 1926r (Zdjęcie ze zbiorów Muzeum Regionalnego w Kamienicy Polskiej)

5. Ogólna liczba ludności w gminie wg posiadanych obecnie danych wynosi: 4363 osób [dopisek ołówkiem: R. 1931 : 3735], w tym narodowości polskiej 4336 [powyżej ołówkiem: 3709], żydowskiej 25 6. W ogólnej liczbie ludności jest: rzym-kat. 4337, ewangelików 1, wyznania mojżeszowego 25. 7. Ludność gminy składa się: z ludności przemysłowej i rzemieślniczej 70%, handlującej, wyrobniczej i robotników fabrycznych 30%, lekarzy 1, aptekarzy 1, dyrektorów 3, buchalterów 1, korespondentów 1, duchownych 1. nauczycieli 9, urzędników gminnych 2, policji państwowej 4.
8. Do Niemiec wyjechało w roku 1930 15 osób, do Francji 6, z Niemiec powróciło 15 osób, z Francji 1. 9. Według ostatniego spisu w gminie znajduje się: koni 135, bydła ogółem 801, trzody chlewnej 235, owiec 16, kóz 70.

Uczniowie wraz z gronem pedagogicznym Szkoły Powszechnej w Kamienicy Polskiej, Lata 30-te. Foto do rozpoznania. Z albumu p. Herman

10. Siedziba Urzędy gminy mieści się we wsi Kamienica Polska w budynku własnym.
12. Dróg bitych w gminie: państwowych 3 km, powiatowych (Spółki Drog.) 5 km, gminnych 3 km. Przed rokiem 1919 istniała tylko droga powiatowa 3 km. [dopisek ołówkiem: zbudowana w latach 1916-18 podczas wojny]
13. Gminna Kasa Pożyczkowo -Oszczędnościowa istnieje od dnia 5 marca 1927 roku. Kapitał zakładowy wynosi 3952,56 zł [powyżej dopisek ołówkiem: na 1.1. 1932 4318,24], zasobowy 1556,90 zł [powyżej ołówkiem: 2410,14], wkłady na 1 I 1931 roku 10.407,42 zł [ołówkiem: 1932 22 235,12]. Pożyczki czerpie Kasa z Państwowego Banku Rolnego (10.000 zł) i Komunalnej Kasy Oszczędności w Częstochowie (5747, 41 zł).
14. Podatku gruntowego [powyżej ołówkiem:7438,97] i budynkowego [807.'70] na rzecz Skarbu Państwa gmina opłaca zł 8426.67.
15. Gmina opłaciła w roku 1929/30 [1931/32] podatków sejmikowych zł 7531,60 [6111,31]

Franciszek Szejn (siedzi w środku) i pracownicy Towarzystwa Zakładów Włókienniczych ,, Tkacz" SA w Kamienicy Polskiej ..Foto 7.12.1924r.Ze zbiorów p. E.Jędrzejewskiego.

16. Całkowity dochód gminy wynosił 1929/30 [1931/32] roku zł 17.571,14 obciążenie 1 morgi wszystkimi podatkami wynosiło przecietnie zł 8.83. 17. W gminie jest 1 kościół parafialny rzymsko-katol. w Kamienicy Polskiej [świątyń innych wyznań nie ma]
18. Szkoły w gminie: 7-klasowa szkoła powszechna w Kamienicy Polskiej, nauczycieli 8, dzieci 453, 5 sal w budynku własnym i 2 wynajęte, 1-klasowa szkoła powszechna w Osinach, nauczycieli 1, dzieci 84 wynajęta. [mieści się w budynku gromadzkim]
19. Przedszkoli w gminie 3, a mianowicie: w Kamienicy Polskiej nr 1 dzieci 42, nr 2 dzieci 40 i w Zawadzie dzieci 16.
20. Szpitala lub przychodni w gminie nie ma [jest ambulatorium Kasy Ch.]
21. Schroniska dla starców lub kalek w gminie nie ma.
22. We wsi Kamienica Polska jest sala Straży Pożarnej zastępująca dom ludowy. W sali tej odbywają się zebrania gminne, wiejskie, urządzane są odczyty, przedstawienia amatorskie [i zabawy] itp. Podobna., sala istnieje również we wsi Osiny.

Pracownicy ,,Częstochowianki" lata 30-te

23. Sklepy Spółkowe spożywcze istnieją dwa w Kamienicy Polskiej, a mianowicie: Stowarzyszenia Spożywców „Pomoc" i sklep przy Tow. Zakł. Włókienniczych „Tkacz" Sp. Akc. Maślarni i mleczami nie ma.
24. Kółko rolnicze istnieje w Kamienicy Polskiej. Straże Pożarne: w Kamienicy Polskiej, członków czynnych 32 [42], w Osinach członków czynnych 25.12 [14].
26. Posiadłości ziemskich prywatnych powyżej 50 ha w gminie nie ma.
27. Posiadłości państwowych w gminie nie ma.
27a. Urząd gminy poza placem pod budynkami gminy i szkoły gruntów żadnych nie posiada. Kościół parafialny rzym-kat. Posiada 16 morgów. [12] 28. Fabryki: Fabryka tektury „Klepaczka" zatrudnia 70 robotników. Fabyka-tkalnia T-wa „Tkacz" obecnie nieczynna [u góry ołówkiem: zatr 120]. Młyn wodny S[padkobie]rców Wojciecha Bielobradka [Bonifacego Junga] zatrudnia 3 [2] robotników
29. Urząd gminy odbiera korespondencję z Urzędu Pocztowego Poraj
30. Najbliższa stacja kolejowa kolei Warszawsko-Wiedeńskiej Poraj (5 km)
31. Urząd wójta sprawuje obecnie Antoni Klar od 1921, sekretarza Bronisław Maj od 20 XI 1930.

Uroczystość 20-lecia Związku Byłych Ochotników Armii Polskiej 1914-1921roku w Kamienicy Polskiej .W ostatnim rzędzie pierwszy z lewej p.Jadowski Franciszek (sołtys) ,w drugim rzędzie drugi od prawej p.Hajnrych Franciszek ,trzeci p.Marsik Bronisław (?),na samym dole leżący z lewej p.Godzina Walenty.Drugi z lewej p.Józef Benke.1938r.Foto do rozpoznania .Udostępnił p.Michał Gorzelak

32. Miejsc pamiątkowych lub budowli ani też cmentarzy wojennych lub z powstań narodowych w gminie nie ma.
33. Treść napisu na tablicy pamiątkowej wmurowanej w budynku szkolnym odsłoniętej w dniu 11 listopada 1930 brzmi: Poległym na polu chwały za Wolność i Ojczyznę Klar Ludwik, Kowalski Adam, Stachura Leon, Zemła Teofil, Łagodziński Józef, Fazan Bronisław, Bielobradek Bolesław, Rogacz Józef, Jabłoński Bronisław, Filipczyk Władysław, Łebek Ludwik, Kasza Walerian, Kalinowski Wacław, Walenta Jan, Michalczyk Adam, Zgrzeblak Kazimierz W dziesiątą rocznicę odparcia nawały Moskiewskiej Ludność gminy 11 XI 1930 Kamienica Polska, dnia 5 lutego 1931, Wójt gminy Kamienica Polska (odpis), Pisarz gminy (podpis) Dopisane ołówkiem:

Tablica w zbiorach Muzeum Regionalnego w Kamienicy Polskiej.

Wg mapy sporządzonej w 1837 przez geometrę Feliksa Chądzyńskiego wieś Kam. Pol. miała m. 1386 pr. 219 w tym dróg i placów pod kościół, cmentarz, browar, karczmę m. 11 pr. 212. Okupnicy 2 X 1819 sprzedali z nabytego majątku Janowi Benda 9 działek czyli hub po 14-15 morg każda za zł 23.000 (Był to prawdopodobnie przybysz ze Śląska Górnego)

Od redakcji: 24 lutego (na polecenie starosty) Urząd Gminy w Kamienicy Polskiej przesłał następujące uzupełnienie do kwestionariusza: do p. 7 Ludność gminy składa się z ludności rolniczej 15 %, przemysłowej i rzemieślniczej 55%, zajętej handlem i pośrednictwem 1 %, robotniczej fabrycznej, górniczej i wyrobniczej 29% do p. 14. Gmina opłaca na rzecz Skarbu Państwa: podatku gruntowego zł 7438,97, budynkowego (od nieruchomości) 807,70. do p. 28 Fabryka-tkalnia T-wa Akc. „Tkacz" zatrudniała przeciętnie 120 ludzi. Z zasobów Archiwum Archidiecezjalnego im. W Patykiewicza w Częstochowie. Uzupełnienia w nawiasach kwadratowych pochodzą od redakcji. Źródło: Kwartalnik ,,Korzenie” nr99, R.: XXVI, 4/2016